Pompa obiegowa szumi? Bieg może być ustawiony za wysoko

Pompa obiegowa szumi – czy bieg może być ustawiony za wysoko?

Tak. Szczególnie w starszych pompach z trzema stałymi biegami ustawienie III zamiast I lub II może powodować przepływ większy, niż instalacja rzeczywiście potrzebuje.

Pompa nie „grzeje mocniej”. Jej zadaniem jest zapewnienie odpowiedniego przepływu czynnika grzewczego oraz pokonanie oporów instalacji. Jeżeli nastawa jest zbyt wysoka, rośnie różnica ciśnień i prędkość przepływu w niektórych odcinkach.

Wilo zwraca uwagę, że większa nastawa pompy może oznaczać większy hałas przepływu w rurach i na zaworach regulacyjnych. Dlatego ustawienie maksymalnego biegu „na wszelki wypadek” nie jest dobrą metodą regulacji instalacji.

Najczęściej pojawia się wtedy:

• jednostajny szum w rurach;
• świst przy zaworach termostatycznych;
• szum przy grzejnikach, zwłaszcza po częściowym zamknięciu głowic;
• wyraźniejszy przepływ na rozdzielaczu ogrzewania podłogowego;
• hałas nasilający się po przełączeniu pompy na wyższy bieg.

Danfoss wskazuje również, że brak prawidłowego równoważenia hydraulicznego może prowadzić jednocześnie do nadmiernego hałasu, nierównomiernego rozdziału ciepła i nieefektywnej pracy instalacji.

Dlatego sam fakt, że hałas zmniejsza się po obniżeniu biegu, jest ważną wskazówką, ale trzeba jeszcze sprawdzić, czy wszystkie pomieszczenia nadal prawidłowo się nagrzewają.

Jak rozpoznać, skąd bierze się szum?

Najpierw posłuchaj instalacji w kilku miejscach. Inny dźwięk daje szybki przepływ przez zawór, a inny powietrze krążące z wodą.

Objaw	Możliwa przyczyna	Co sprawdzić najpierw
Szum lub świst przy grzejniku	zbyt duża różnica ciśnień albo przepływ	nastawę pompy i zawór termostatyczny
Szumi kilka grzejników po przymknięciu głowic	pompa utrzymuje zbyt wysokie parametry przy mniejszym zapotrzebowaniu	tryb regulacji pompy
Szum wyraźnie maleje po zmianie III → II	wcześniejsza nastawa mogła być za wysoka	temperaturę wszystkich pomieszczeń po zmianie
Bulgotanie lub przelewanie	powietrze w instalacji	procedurę odpowietrzania
Hałas słychać głównie w samym korpusie pompy	powietrze, niewłaściwe warunki pracy lub usterka	instrukcję pompy i diagnostykę instalatora
Po obniżeniu biegu dalsze grzejniki przestają grzać	przepływ stał się za mały albo instalacja jest źle zrównoważona	wrócić do poprzedniej nastawy i sprawdzić hydraulikę
Jedna pętla podłogówki ma bardzo mały przepływ	duży opór, powietrze, filtr lub regulacja pętli	rotametry, filtr i odpowietrzenie

Grundfos wymienia powietrze w pompie oraz zbyt niskie ciśnienie po stronie ssawnej jako możliwe przyczyny nietypowego hałasu. To ważne, ponieważ nie każdy szum można usunąć zmianą biegu.

Dodatkową wskazówką jest moment pojawienia się problemu. Jeżeli instalacja była cicha, a zaczęła szumieć bezpośrednio po wymianie pompy albo zmianie jej ustawień, warto zacząć właśnie od parametrów pracy. Jeżeli hałas pojawił się bez jakiejkolwiek regulacji, trzeba szerzej szukać przyczyny.

Jaki bieg pompy obiegowej ustawić?

Nie istnieje uniwersalna zasada, że pompa powinna pracować na pierwszym, drugim albo trzecim biegu. Prawidłowa nastawa to taka, która zapewnia wymagany przepływ bez niepotrzebnego zwiększania ciśnienia i hałasu.

W starszej pompie trzybiegowej można przyjąć praktyczną zasadę: nie ustawiaj automatycznie najwyższego biegu, jeśli niższy zapewnia prawidłowe nagrzewanie wszystkich odbiorników.

W nowoczesnych pompach sytuacja wygląda inaczej, ponieważ zamiast prostych biegów mogą występować tryby:

• stałej prędkości;
• stałego ciśnienia;
• ciśnienia proporcjonalnego;
• automatycznej adaptacji do instalacji.

Grundfos wskazuje, że regulacja stałego ciśnienia jest preferowana między innymi przy ogrzewaniu podłogowym, natomiast ciśnienie proporcjonalne dobrze odpowiada charakterystyce dwururowych instalacji grzejnikowych z zaworami termostatycznymi. W części współczesnych pomp dostępny jest dodatkowo tryb AUTOADAPT, który sam dostosowuje punkt pracy do zapotrzebowania instalacji.

Instalacja z grzejnikami i głowicami termostatycznymi

Głowice nie pozostają przez cały czas całkowicie otwarte. Gdy pomieszczenia osiągają zadaną temperaturę, kolejne zawory ograniczają przepływ.

Jeżeli pompa nadal próbuje pracować z wysokimi, stałymi parametrami, na pozostających otwartych zaworach może wzrosnąć różnica ciśnień. Efektem bywa charakterystyczny świst.

Dlatego w instalacjach dwururowych z zaworami termostatycznymi odpowiednio dobrany tryb proporcjonalnego ciśnienia może ograniczać ten problem. Nie oznacza to jednak, że trzeba przełączać pompę bez sprawdzenia instrukcji konkretnego modelu.

Ogrzewanie podłogowe

Podłogówka ma inną charakterystykę hydrauliczną. Znaczenie mają długości pętli, przepływy ustawione na rotametrach oraz opory najbardziej niekorzystnego obiegu.

Wilo zwraca uwagę, że wraz ze wzrostem oporów rosną wymagania wobec pompy, ale zbyt duża nastawa może jednocześnie zwiększać hałas przepływu. Nie powinno się więc rozwiązywać każdego problemu z niedogrzaną pętlą przez ustawienie pompy na maksimum.

Jeżeli jedna pętla prawie nie grzeje, a pozostałe działają normalnie, lepiej najpierw sprawdzić przepływy, odpowietrzenie oraz równoważenie niż podnosić wydajność całej pompy.

Jak sprawdzić ustawienie pompy bez rozregulowania instalacji?

Jeżeli pompa ma dostępny dla użytkownika panel regulacyjny i instrukcja dopuszcza zmianę nastawy, można przeprowadzić prosty test.

1. Zapisz lub sfotografuj aktualne ustawienie. Dzięki temu zawsze można wrócić do punktu wyjścia.
2. Posłuchaj, gdzie hałas jest największy: bezpośrednio przy pompie, przy zaworach czy w rurach.
3. Jeżeli pompa pracuje na stałym najwyższym biegu, zmniejsz nastawę tylko o jeden poziom albo wybierz tryb zalecany dla danego rodzaju instalacji.
4. Nie zmieniaj jednocześnie temperatury kotła, nastaw zaworów, rotametrów i pompy. Inaczej nie będzie wiadomo, która zmiana przyniosła efekt.
5. Pozwól instalacji przepracować pełny cykl ogrzewania i sprawdź najdalsze lub najbardziej wymagające pomieszczenia.
6. Jeżeli hałas zmalał, a wszystkie odbiorniki nadal prawidłowo grzeją, wcześniejsza nastawa prawdopodobnie była niepotrzebnie wysoka.

Nie schodź z nastawą coraz niżej tylko dlatego, że instalacja robi się cichsza. Zbyt mały przepływ może pogorszyć oddawanie ciepła i sprawić, że najbardziej oddalone obiegi przestaną osiągać wymagane parametry.

W przypadku współczesnych pomp właściwe ustawienie może zależeć od obliczeniowego przepływu i strat ciśnienia instalacji. Grundfos podkreśla, że sam metraż domu czy liczba grzejników nie zawsze wystarczają do prawidłowego określenia nastawy.

Kiedy zmiana biegu nie usunie hałasu?

Jeżeli obniżenie nastawy niczego nie zmienia, nie ma sensu dalej eksperymentować z prędkością.

Jedną z możliwych przyczyn jest powietrze w pompie lub instalacji. Charakterystyczne mogą być wtedy szmery, przelewanie i bulgotanie. Procedura odpowietrzania zależy jednak od konstrukcji konkretnego urządzenia, dlatego trzeba stosować instrukcję producenta. Grundfos w swoich materiałach serwisowych zaleca dla odpowiednich pomp specjalną procedurę odpowietrzania, po której należy przywrócić właściwe ustawienia pracy.

Problemem może być również zabrudzony filtr. Ogranicza on przepływ i zmienia warunki pracy całej instalacji. Podobny efekt daje częściowo zamknięty zawór albo brak równoważenia hydraulicznego.

W instalacji grzejnikowej źródłem szumu mogą być same zawory. Danfoss zwraca uwagę na znaczenie kontrolowania różnicy ciśnień właśnie po to, aby ograniczać hałas na zaworach oraz niepożądane nadprzepływy.

Jeżeli natomiast dźwięk wyraźnie pochodzi z wnętrza pompy i nie zależy od ustawienia przepływu, przyczyny powinien szukać instalator. Sama zmiana biegu nie naprawi problemu mechanicznego ani niewłaściwych warunków pracy urządzenia.

Czy zbyt wysoki bieg pompy zwiększa zużycie prądu?

W starszych pompach o stałych prędkościach wyższy bieg zwykle oznacza również większy pobór energii elektrycznej. Dlatego utrzymywanie maksymalnej nastawy bez rzeczywistej potrzeby nie przynosi korzyści.

Wilo wskazuje prostą zależność: większe wymagania hydrauliczne prowadzą do potrzeby zastosowania większej wydajności pompy, a to oznacza wyższy pobór energii. Jednocześnie wyższa nastawa może zwiększać hałas przepływu.

Nowoczesne pompy elektroniczne mogą natomiast automatycznie zmieniać parametry pracy. Grundfos opisuje rozwiązania, które dopasowują wartość zadaną do rzeczywistego zapotrzebowania instalacji zamiast stale pracować według jednego punktu.

Nie warto jednak obiecywać konkretnej oszczędności po zmniejszeniu biegu. Zależy ona od modelu pompy, czasu pracy, wcześniejszego ustawienia oraz hydrauliki całej instalacji.

Głównym celem regulacji powinno być więc znalezienie najniższej potrzebnej, a nie najniższej możliwej nastawy.

Kiedy lepiej wezwać instalatora?

Samodzielna zmiana trybu na panelu użytkownika to co innego niż rozbieranie pompy lub instalacji.

Przerwij samodzielną diagnostykę, jeśli:

• pompa znajduje się wewnątrz kotła lub innego urządzenia, a dostęp wymaga zdjęcia obudowy serwisowej;
• pojawia się wyciek;
• instalacja traci ciśnienie;
• pompa zgłasza alarm lub regularnie się zatrzymuje;
• wyzwala się zabezpieczenie elektryczne;
• po zmianie ustawienia część domu przestaje się ogrzewać;
• hałas jest bardzo mocny i nie zależy od nastawy;
• trzeba odłączyć przewody elektryczne, demontować pompę albo otwierać instalację.

Pompa obiegowa jest zasilana elektrycznie i pracuje w instalacji wypełnionej wodą, która podczas pracy ogrzewania może być gorąca i znajdować się pod ciśnieniem. Nie należy rozkręcać urządzenia ani jego połączeń tylko po to, żeby sprawdzić, skąd dochodzi szum.

Jeśli pompa obiegowa szumi, zacznij więc od najprostszej obserwacji: ustal miejsce powstawania dźwięku i sprawdź aktualną nastawę. Gdy pompa pracuje na niepotrzebnie wysokim biegu, jego obniżenie może wyciszyć przepływ. Jeśli jednak hałas pozostaje albo instalacja zaczyna gorzej grzać, problem wymaga diagnostyki hydraulicznej, a nie dalszego kręcenia ustawieniami.

Źródła

• Wilo Polska – „Pompy obiegowe w obiekcie z ogrzewaniem podłogowym”.
• Grundfos – „Dlaczego pompa obiegowa hałasuje i co można z tym zrobić?”.
• Grundfos Ecademy – „Wprowadzenie do rodzajów regulacji pompy ALPHA2”.
• Danfoss – materiały dotyczące automatycznego równoważenia hydraulicznego instalacji grzewczych.