Ile między blatem, a szafkami? Wymiary wygodnej kuchni
Najczęściej między blatem a dolną krawędzią szafek wiszących zostawia się około 55–60 cm. To dobry punkt wyjścia w typowej kuchni, ale nie jest wymiarem, którego trzeba trzymać się za wszelką cenę. IKEA w jednym ze swoich systemów podaje około 56 cm, natomiast inne rozwiązania kuchenne spotyka się także z odstępem około 51–54 cm. To, ile między blatem a szafkami będzie naprawdę wygodne, zależy przede wszystkim od wzrostu domowników, wysokości samego blatu, głębokości górnej zabudowy oraz urządzeń, które mają stać na powierzchni roboczej. Dlatego przed montażem warto przetestować cały układ, a nie tylko przenieść wymiar z katalogu.
Ile między blatem a szafkami sprawdza się najczęściej?
W większości kuchni rozsądnym zakresem jest około 55–60 cm. Przy takim odstępie osoba stojąca przy blacie ma wystarczająco dużo przestrzeni do krojenia, mieszania i korzystania z większości niewielkich urządzeń, a zawartość szafek nadal pozostaje łatwo dostępna.
IKEA dla systemu METOD wskazuje około 56 cm przestrzeni między blatem a szafkami górnymi przy określonej konfiguracji korpusów i blatu. Leroy Merlin podaje z kolei typowy zakres 55–60 cm, natomiast materiały montażowe Castoramy pokazują rozwiązania około 53–54 cm.
Nie oznacza to jednak, że różnica kilku centymetrów świadczy o źle zaprojektowanej kuchni. System meblowy, wysokość korpusów i grubość blatu mogą zmieniać wynik.
Najpraktyczniej traktować poszczególne wartości tak:
| Odległość między blatem a szafkami | Kiedy może się sprawdzić |
|---|---|
| około 50–52 cm | niższe osoby, płytkie szafki, brak wysokiego AGD na blacie |
| około 55–60 cm | najbardziej uniwersalny zakres w typowej kuchni |
| około 60–65 cm | wysocy użytkownicy, głębsza zabudowa lub wysokie urządzenia na blacie |
| powyżej 65 cm | tylko gdy uzasadnia to układ zabudowy, urządzenia albo projekt całej ściany |
Nie warto wybierać większego odstępu tylko po to, żeby kuchnia wydawała się bardziej przestronna. Im wyżej znajdą się szafki, tym trudniej będzie sięgać do ich górnych półek.
Wzrost użytkownika ma znaczenie
Odległość od blatu do szafek powinna być oceniana razem z wysokością powierzchni roboczej.
Jeśli blat znajduje się wysoko, a szafki zawisną dodatkowo 60–65 cm nad nim, pierwsza półka może znaleźć się poza wygodnym zasięgiem niższej osoby. Z drugiej strony osoba wysoka przy zbyt nisko zawieszonych i dość głębokich szafkach może czuć, że górna zabudowa znajduje się zbyt blisko twarzy.
Dlatego najpierw dobrze jest ustalić właściwą wysokość blatu, a dopiero później położenie szafek wiszących. Na studiokomfortu.pl znajduje się osobny poradnik dotyczący doboru wysokości blatu do użytkownika.
Szczególnie ważna jest dolna przednia krawędź szafki. To właśnie ona znajduje się najbliżej głowy osoby stojącej przy blacie.
Jeżeli w projekcie można jeszcze zmieniać wysokość, prosty test daje więcej niż katalogowa tabela. Stań przy blacie lub powierzchni ustawionej na planowanej wysokości i zaznacz na ścianie miejsce, w którym znajdzie się spód górnej zabudowy. Następnie wykonaj kilka typowych ruchów: sięgnij po deskę, pochyl się nad blatem, otwórz pojemnik i sprawdź, czy nie masz wrażenia, że szafka ogranicza przestrzeń.
Głębokość szafek może zmienić odczuwalną przestrzeń
Dwie kuchnie z identycznym odstępem 56 cm nie zawsze będą równie wygodne.
Duże znaczenie ma głębokość górnych szafek. Przykładowo korpus ścienny systemu IKEA METOD ma 36,6 cm głębokości, a po uwzględnieniu pozostałych elementów cała zabudowa może mieć około 38–40 cm.
Im bardziej szafka wysuwa się nad blat, tym mocniej odczuwa się jej obecność podczas pracy. Dlatego przy głębokiej zabudowie kilka dodatkowych centymetrów wysokości może poprawić komfort.
Znaczenie ma też konstrukcja frontów. Klasyczne drzwi rozwierane wymagają miejsca przed szafką. Front unoszony do góry zachowuje się inaczej, ale również trzeba sprawdzić, czy podczas otwierania nie koliduje z innymi elementami.
Nie należy więc analizować tylko pionowego wymiaru między blatem a szafką. Wysokość, głębokość i sposób otwierania tworzą jeden układ ergonomiczny.
Sprawdź, co będzie stało na blacie
To jeden z najczęściej pomijanych etapów.
Projekt na ekranie może wyglądać dobrze, dopóki na blacie nie pojawią się:
- ekspres do kawy,
- czajnik,
- robot kuchenny,
- mikser,
- wysoki blender,
- pojemniki kuchenne,
- stojak na noże.
Wysokie urządzenie może fizycznie zmieścić się pod szafką, ale jego użytkowanie będzie niewygodne. Przykładem jest ekspres, do którego trzeba od góry wsypywać ziarna albo wyjmować zbiornik na wodę. Jeśli nad urządzeniem zostanie tylko kilka centymetrów, za każdym razem trzeba będzie wysuwać je do przodu.
Podobny problem pojawia się przy robotach z podnoszonym ramieniem.
Dlatego przed zatwierdzeniem wysokości szafek warto zmierzyć najwyższe urządzenie, które ma stale stać na blacie, a następnie sprawdzić również przestrzeń potrzebną do jego obsługi.
Nie chodzi wyłącznie o wysokość obudowy sprzętu. Liczy się ruch pokrywy, pojemnika, ramienia lub zbiornika.
Oświetlenie pod szafkami również zabiera miejsce
Jeśli między blatem a szafkami ma znaleźć się oświetlenie, dobrze uwzględnić je już na etapie projektu.
Cienki profil LED zajmuje niewiele przestrzeni, jednak oprawa zamontowana pod szafką obniża jej faktyczną dolną krawędź. Przy ciasnej zabudowie różnica może być odczuwalna.
Oświetlenie podszafkowe ma jednak ważną zaletę: kieruje światło bezpośrednio na blat. Dzięki temu osoba stojąca przy powierzchni roboczej nie zasłania sobie światła z sufitu własnym ciałem. Na studiokomfortu.pl opisano ten problem szerzej w poradniku dotyczącym układu światła w kuchni.
Warto więc pozostawić miejsce zarówno na oprawę, jak i na jej prawidłowe ustawienie. Światło nie powinno być traktowane jako dodatek doklejany po montażu wszystkich mebli.
Nad płytą grzewczą nie kieruj się wyłącznie wysokością szafek
Strefa płyty grzewczej wymaga osobnego podejścia.
Jeżeli nad płytą znajduje się okap, o jego wysokości montażu decydują przede wszystkim wymagania konkretnego producenta urządzenia oraz płyty, a nie wymiar przyjęty dla pozostałych szafek.
Przykładowo instrukcja jednego z okapów IKEA wskazuje minimalną odległość 500 mm od płyty elektrycznej i 650 mm od gazowej, jednocześnie zaznaczając, że jeśli instrukcja urządzenia grzewczego wymaga większego odstępu, należy zastosować większą wartość. Inne modele mogą mieć inne wymagania.
Dlatego w tej części kuchni nie należy automatycznie stosować zasady „wszędzie 55 cm”.
Najpierw wybierz płytę i okap, następnie sprawdź obie instrukcje montażowe i dopiero wtedy ustal wysokość zabudowy wokół nich.
Dotyczy to zwłaszcza płyt gazowych, przy których dochodzi otwarty płomień i większe wymagania dotyczące przestrzeni nad urządzeniem.
Czy 50 cm między blatem a szafkami to za mało?
Nie zawsze. Około 50–52 cm może być wygodne, zwłaszcza przy niższym użytkowniku, płytkiej górnej zabudowie i niewielkiej liczbie urządzeń stojących na blacie.
Castorama w poradniku dotyczącym planowania kuchni wskazuje co najmniej około 51 cm między blatem a szafką ścienną, natomiast niektóre systemy meblowe są projektowane z wymiarem około 53–56 cm.
Problem pojawia się wtedy, gdy 50 cm zostanie zastosowane bez uwzględnienia pozostałych elementów.
Przy wysokim ekspresie, głębokich szafkach albo wysokim użytkowniku taki odstęp może sprawiać wrażenie ciasnego. Dlatego sam wymiar nie wystarczy do oceny projektu.
Czy 60 cm między blatem a szafkami jest najlepsze?
60 cm to bezpieczny i często wygodny punkt wyjścia, ale również nie jest liczbą uniwersalną.
Zaletą większego odstępu jest bardziej otwarta przestrzeń robocza oraz większa swoboda ustawiania sprzętu. Łatwiej również zagospodarować ścianę między blatem a zabudową.
Minusem jest podniesienie całych szafek.
Jeżeli blat znajduje się na wysokości 92 cm, a przestrzeń nad nim ma 60 cm, dolna krawędź szafki znajdzie się na około 152 cm od podłogi. Przy wysokiej szafce górne półki szybko znajdą się na poziomie wymagającym wyciągania ręki albo korzystania ze stopnia.
Dlatego kilka dodatkowych centymetrów nad blatem może poprawić przestrzeń roboczą, ale jednocześnie pogorszyć dostęp do przechowywania.
Jak ustalić wysokość przed zamówieniem kuchni?
Przed zatwierdzeniem projektu można przeprowadzić prostą kontrolę.
- Ustal wysokość gotowego blatu, licząc od wykończonej podłogi.
- Zaznacz na ścianie dolną krawędź szafek, zaczynając od około 55–60 cm nad blatem.
- Stań przy blacie i sprawdź, czy górna zabudowa nie znajduje się zbyt blisko głowy.
- Sprawdź, czy najniższa półka pozostaje łatwo dostępna.
- Ustaw na blacie ekspres, czajnik lub inne wysokie urządzenie.
- Sprawdź, czy urządzenia można normalnie otworzyć i obsługiwać.
- Uwzględnij profil lub oprawy oświetlenia podszafkowego.
- Osobno sprawdź instrukcję płyty i okapu.
Jeśli dopiero powstaje projekt kuchni, dobrze jest wykonać ten test przed zamówieniem korpusów. Korekta o 3–5 cm na etapie projektu jest prosta. Po wykonaniu zabudowy może oznaczać ponowne wiercenie, zmianę panelu ściennego albo problemy z wysokimi szafkami.
Najczęstszy błąd: szukanie jednej obowiązkowej liczby
Najważniejsze jest to, że nie istnieje jeden wymiar odpowiedni dla każdej kuchni.
Dla typowej zabudowy około 55–60 cm pozostaje bardzo dobrym punktem wyjścia. Jeśli jednak użytkownicy są niscy, szafki są płytkie i na blacie nie stoją wysokie urządzenia, mniejsza przestrzeń może być wygodniejsza. Przy wysokich domownikach, większej głębokości szafek albo rozbudowanym AGD lepiej sprawdzić większy odstęp.
Dlatego odpowiedź na pytanie, ile między blatem a szafkami zostawić, brzmi: zacznij od 55–60 cm, a następnie skoryguj ten wymiar pod konkretnych użytkowników i wyposażenie kuchni.
Kilka centymetrów różnicy ma mniejsze znaczenie niż to, czy można swobodnie pracować przy blacie, sięgnąć do szafki i bez problemu korzystać ze sprzętów ustawionych pod nią.
Źródła
- IKEA Polska – informacje dotyczące przestrzeni pomiędzy blatem a szafkami górnymi w systemie METOD.
- IKEA Polska – dane dotyczące głębokości szafek wiszących METOD.
- IKEA – instrukcje montażowe okapów i wymaganych odległości od urządzeń grzewczych.
- Castorama Polska – materiały dotyczące planowania oraz montażu szafek wiszących.
- Leroy Merlin – informacje dotyczące typowej wysokości montażu szafek wiszących nad blatem.
