Jak daleko od elewacji ustawić grill? Sprawdź, zanim rozpalisz

Grill przy domu wydaje się wygodny: blisko kuchni, tarasu, stołu i wszystkich talerzy, po które i tak ktoś zaraz będzie biegał. Ale zanim rozstawisz sprzęt pod samą ścianą, warto wiedzieć jak daleko od elewacji ustawić grill, żeby nie skończyć z okopconym tynkiem, stopioną rynną albo — gorzej — realnym zagrożeniem pożarowym. Poniżej masz praktyczny poradnik: konkretne odległości, różnice między grillem węglowym, gazowym i elektrycznym, checklistę przed rozpaleniem oraz błędy, które najczęściej wychodzą dopiero wtedy, gdy dym idzie prosto w elewację.
Jak daleko od elewacji ustawić grill, żeby było bezpiecznie?
Najprościej: jeśli masz miejsce, ustaw grill minimum 2–3 metry od elewacji domu. To jest praktyczna, bezpieczna odległość dla typowego ogrodu lub tarasu, zwłaszcza przy grillu węglowym, dużym grillu gazowym albo sprzęcie z pokrywą, który mocno oddaje ciepło na boki i do tyłu.
W instrukcjach producentów można znaleźć mniejsze wartości, ale one są zwykle traktowane jako minimum techniczne dla konkretnego modelu. Weber w swoich materiałach podaje minimalną odległość 61 cm od materiałów łatwopalnych, również z tyłu i po bokach grilla, a Broil King w instrukcji grilla gazowego wskazuje, aby trzymać łatwopalne produkty co najmniej 76 cm od urządzenia. Z kolei amerykańska CPSC zaleca używanie grilla co najmniej 10 stóp, czyli około 3 metrów, od domu lub jakiegokolwiek budynku. I właśnie ta rozbieżność dobrze pokazuje sedno sprawy: minimum producenta to jedno, a wygodny margines bezpieczeństwa przy elewacji domu to drugie.
Praktyczna zasada dla domu jednorodzinnego
Jeżeli pytasz konkretnie, jak daleko od elewacji ustawić grill, przyjmij taką roboczą zasadę:
| Sytuacja | Rozsądna odległość od elewacji | Komentarz praktyczny |
|---|---|---|
| Mały grill elektryczny | 1–1,5 m | Tylko na zewnątrz, z dobrą wentylacją i bez firanek, rolet, drewna obok |
| Grill gazowy z pokrywą | 1,5–3 m | Sprawdź instrukcję modelu, tył grilla często mocno się nagrzewa |
| Grill węglowy | 2–3 m | Więcej dymu, iskier i gorącego popiołu, więc nie warto ryzykować |
| Grill ceramiczny / kamado | 2 m lub więcej | Długo trzyma temperaturę, ciężki sprzęt wymaga stabilnego podłoża |
| Palenisko, ognisko, grill betonowy | 3–5 m lub więcej | Tu wchodzą już większe płomienie, żar i ryzyko przeniesienia ognia |
W praktyce, jeśli grill ma stać przy ocieplonej elewacji, pod drewnianą podbitką albo blisko okna tarasowego, lepiej nie schodzić poniżej 2 metrów. A jeśli masz przestrzeń, 3 metry od ściany domu to dużo spokojniejszy wybór.
Czy 60–80 cm od ściany wystarczy?
Czasem tak, ale tylko w bardzo kontrolowanych warunkach: przy konkretnym modelu, zgodnie z instrukcją producenta, na niepalnym podłożu, bez zadaszenia, bez drewnianych elementów, bez rolet, bez donic z suchą trawą i bez wiatru wciskającego płomień w stronę domu.
Problem polega na tym, że domowa elewacja to nie tylko tynk. Masz tam często:
- ocieplenie pod tynkiem,
- listwy przyokienne,
- parapety z tworzywa,
- rolety zewnętrzne,
- moskitiery,
- podbitkę dachową,
- rynny i rury spustowe,
- drewniane lamele, pergole albo deski tarasowe,
- donice, zasłony tarasowe i meble ogrodowe.
I właśnie dlatego odpowiedź na pytanie jak daleko od elewacji ustawić grill nie powinna brzmieć: „tyle, ile napisali w pierwszej lepszej tabelce”. Lepiej patrzeć na całe otoczenie, a nie tylko na samą ścianę.

Bezpieczna odległość grilla od domu zależy od rodzaju sprzętu
Nie każdy grill zachowuje się tak samo. Mały elektryczny opiekacz na stoliku to inny poziom ryzyka niż duży węglowy grill z rozżarzonym brykietem, tłustą karkówką i podmuchem wiatru od strony ogrodu.
Grill węglowy przy elewacji
Grill węglowy jest najbardziej „brudny” dla ściany. Daje dym, sadzę, iskry, gorący popiół i trudniejsze do kontrolowania płomienie, zwłaszcza gdy tłuszcz skapnie na żar. Przy takim sprzęcie bezpieczna odległość grilla od domu powinna być większa niż przy grillu elektrycznym.
Moja praktyczna rekomendacja: minimum 2 metry od elewacji, a najlepiej około 3 metrów. Szczególnie wtedy, gdy elewacja jest jasna, świeżo malowana, ocieplona lub masz nad tarasem podbitkę dachową.
Tu wiele osób robi błąd: ustawiają grill tuż przy ścianie, bo „przecież płomień jest w środku”. Tyle że największy problem często nie jest sam płomień, tylko gorące powietrze, dym i tłuszczowy osad, który osiada na tynku. Po jednym grillowaniu może być niewiele widać. Po całym sezonie robi się brzydki, szarawy nalot.
Grill gazowy przy ścianie domu
Grill gazowy jest wygodniejszy i bardziej przewidywalny, ale to nie znaczy, że można przysunąć go do ściany. Duże modele gazowe mają mocne palniki, nagrzaną pokrywę, gorący tył i tacki z tłuszczem. Broil King w instrukcji podkreśla, aby łatwopalne produkty trzymać co najmniej 76 cm od urządzenia, a przy grillach do zabudowy pokazuje osobne wymagania dla ścian palnych i niepalnych, wentylacji oraz zadaszenia.
Jeżeli grill gazowy stoi na tarasie przy domu, traktuj 1,5 m jako dolną granicę rozsądku, ale 2–3 m będzie dużo lepsze, zwłaszcza gdy za grillem jest ocieplona ściana, drewniane wykończenie lub okno.
Warto też pamiętać o butli. Nie ustawiaj jej w miejscu, gdzie będzie nagrzewała się od słońca, grilla albo odbitego ciepła od ściany. Butla powinna stać pionowo, stabilnie i zgodnie z instrukcją producenta.
Grill elektryczny na tarasie
Grill elektryczny zwykle ma mniejsze ryzyko iskier i otwartego płomienia, ale nadal nagrzewa się, dymi i potrafi pryskać tłuszczem. Jeżeli stoi przy elewacji, zostaw przynajmniej 1–1,5 m odstępu, nie ustawiaj go pod firanką, markizą, nisko wiszącą roletą ani przy drewnianych elementach.
Ważny jest też prąd. Przedłużacz leżący przy grillu, w wilgoci albo pod nogami gości to proszenie się o kłopot. Do ogrodu używaj przewodów przeznaczonych na zewnątrz, nie ciągnij kabla przez drzwi tarasowe tak, żeby się przycinał, i nie zostawiaj połączeń elektrycznych w miejscu, gdzie może kapać tłuszcz lub woda.
Grill betonowy lub stałe palenisko
Przy grillu betonowym wiele osób myśli: „skoro jest murowany, to może stać bliżej domu”. Niekoniecznie. Sam korpus może być odporny na temperaturę, ale dym, żar i kierunek wiatru nadal robią swoje.
Stały grill ogrodowy najlepiej planować tak, żeby nie był przy samej elewacji. 3–5 metrów od domu daje więcej komfortu, mniej dymu w oknach i mniejsze ryzyko nagrzewania ściany. To szczególnie ważne, jeśli masz wentylację, nawiewniki, drzwi tarasowe lub okna sypialni od strony ogrodu.

Gdzie ustawić grill w ogrodzie lub na tarasie?
Dobre miejsce na grill to nie tylko odległość od ściany. Liczy się też wiatr, podłoże, zadaszenie, przejście dla domowników i to, czy dym nie będzie szedł prosto do salonu.
Wybierz stabilne, niepalne podłoże
Najlepiej, gdy grill stoi na:
- kostce brukowej,
- płytach tarasowych,
- betonie,
- kamieniu,
- stabilnej posadzce ceramicznej przeznaczonej na zewnątrz.
Unikaj ustawiania grilla bezpośrednio na suchej trawie, deskach, dywanie zewnętrznym, macie z tworzywa albo przy stercie drewna. Nawet jeśli grill ma nóżki i wydaje się stabilny, wystarczy mocniejsze szturchnięcie, dziecko biegnące obok albo pies, który zahaczy ogonem o miskę.
Jeżeli taras jest drewniany, zadbaj o niepalną matę ochronną pod grillem, ale nie traktuj jej jako magicznej tarczy. Mata chroni głównie przed tłuszczem i drobnym żarem, a nie przed pełnym błędem ustawienia grilla przy ścianie.
Sprawdź kierunek wiatru
To jest niby drobiazg, a w praktyce robi ogromną różnicę. Jeżeli wiatr pcha dym i gorące powietrze w elewację, nawet 1,5 m odstępu może być za mało. W instrukcji grilla do zabudowy Broil King zwraca uwagę na ustawienie względem kierunku wiatru, bo wiatr od tyłu może ograniczać prawidłowy przepływ powietrza i powodować wzrost temperatury w okolicach panelu kontrolnego.
Prosta zasada: ustaw grill tak, żeby dym szedł od domu, a nie na ścianę, okna, drzwi i podbitkę. Jeśli danego dnia wieje w stronę elewacji, przestaw grill albo odpuść rozpalanie przy tarasie.
Nie grilluj pod zadaszeniem bez wentylacji
Grill pod pergolą, markizą albo niskim daszkiem wygląda przyjemnie na zdjęciach, ale technicznie to częsty błąd. Gorące powietrze unosi się do góry, tłusty dym osiada na konstrukcji, a przy większym płomieniu może dojść do przypalenia materiału.
Broil King w instrukcji dla grilli gazowych do zabudowy wskazuje, aby nie używać grilla pod niezabezpieczoną palną konstrukcją bez systemu wentylacyjnego, a przy zadaszeniach pojawiają się wymagania dotyczące wysokości i wyciągu. To nie są ozdobniki w instrukcji, tylko realne ograniczenia wynikające z temperatury i wentylacji.
Jeśli masz markizę materiałową, parasol, drewnianą pergolę albo zadaszenie z poliwęglanu, nie ustawiaj grilla centralnie pod nimi. Lepiej wysunąć go na otwartą przestrzeń.
Uważaj na okna, rolety i podbitkę
Nawet gdy sama elewacja jest tynkowana, obok mogą być elementy dużo bardziej wrażliwe na temperaturę. Rolety zewnętrzne, moskitiery, ramy okienne, parapety z tworzywa, uszczelki i podbitka dachowa potrafią źle znosić gorące powietrze.
Jeśli grill stoi blisko ściany, a nad nim jest okap dachu, ciepło może kumulować się właśnie pod podbitką. Z zewnątrz wygląda to niewinnie, ale po czasie mogą pojawić się przebarwienia, odkształcenia albo zapach nagrzanego tworzywa.
Jak ustawić grill krok po kroku przed rozpaleniem?
Poniższa instrukcja jest prosta, ale naprawdę pomaga. Zwłaszcza gdy grillujesz „na szybko”, bo goście już siedzą, a kiełbasa czeka.
Krok 1: odmierz odległość od elewacji
Najpierw odpowiedz sobie uczciwie: jak daleko od elewacji ustawić grill w tym konkretnym miejscu? Nie na oko, tylko realnie. Weź miarkę albo policz płytki tarasowe.
Dla większości domowych sytuacji celuj w:
- minimum 2 m przy grillu węglowym,
- 1,5–3 m przy grillu gazowym,
- 1–1,5 m przy małym grillu elektrycznym,
- 3 m i więcej, jeśli grill stoi pod okapem, przy drewnie, przy oknie lub blisko roślin.
Jeżeli po odmierzeniu wychodzi, że grill stoi 70 cm od elewacji, a za nim masz ocieploną ścianę i roletę, to nie jest dobre miejsce. Nawet jeśli „wszyscy tak robią”.
Krok 2: usuń rzeczy łatwopalne z otoczenia
W promieniu przynajmniej 1–2 metrów od grilla nie powinno być rzeczy, które łatwo łapią ogień albo topią się od temperatury. Chodzi o:
- suche liście,
- kartony,
- papierowe talerzyki,
- podpałkę,
- płyn do rozpalania,
- drewniane skrzynki,
- poduszki ogrodowe,
- zasłony tarasowe,
- donice z suchymi trawami,
- zabawki dziecięce,
- zapas węgla lub brykietu.
To nie jest przesada. Państwowa Straż Pożarna przypomina, że przepisy przeciwpożarowe zabraniają rozpalania ognia lub wysypywania gorącego popiołu w miejscu, które umożliwia zapalenie materiałów palnych albo sąsiednich obiektów.
Krok 3: sprawdź, co jest nad grillem
Popatrz nie tylko za grill, ale też nad niego. Czy jest tam podbitka? Markiza? Gałęzie? Sznur lampek? Zadaszenie tarasu? Suszące się ręczniki? To częsty błąd, bo ludzie patrzą na ścianę za grillem, a zapominają, że największe ciepło idzie do góry.
NFPA w swoich zaleceniach podkreśla, żeby grill ustawiać z dala od domu, balustrad tarasowych, okapów i zwisających gałęzi. To bardzo zdroworozsądkowa wskazówka: grill ma mieć nad sobą powietrze, a nie coś, co może się nagrzewać, topić albo zapalić.
Krok 4: ustaw grill stabilnie
Grill nie może chwiać się na krzywej kostce, stać jedną nogą na trawie i jedną na płytce albo blokować przejścia. Ustaw go tak, żeby osoba grillująca mogła spokojnie otworzyć pokrywę, odsunąć się przy nagłym płomieniu i przejść z tacą bez potykania się o przewód, butlę lub worek węgla.
Przy grillu gazowym sprawdź też przewód, reduktor i połączenia. Jeśli czujesz gaz, nie odpalaj palników „dla testu”. Zakręć butlę, przewietrz miejsce i sprawdź instalację zgodnie z instrukcją.
Krok 5: przygotuj gaszenie awaryjne
Obok grilla warto mieć:
- wiadro z piaskiem,
- gaśnicę proszkową,
- rękawice odporne na temperaturę,
- metalowe wiadro na zimny popiół,
- szczypce i stabilne narzędzia do obracania jedzenia.
Nie polewaj rozgrzanego tłuszczu wodą. Przy małym płomieniu często lepiej zamknąć pokrywę, odciąć dopływ powietrza i gazu, jeśli to grill gazowy, oraz poczekać aż sytuacja się uspokoi. Przy większym zagrożeniu nie baw się w bohatera — liczy się bezpieczeństwo ludzi, nie karkówka.
Najczęstsze błędy przy grillowaniu blisko elewacji
Najwięcej problemów bierze się nie z samego grilla, tylko z ustawienia „na chwilę”. Na chwilę pod ścianą. Może na chwilę pod markizą. Na chwilę przy suchych tujach. No i potem robi się nerwowo.
Błąd 1: grill stoi za blisko jasnej elewacji
Jasna elewacja szybko łapie ślady dymu. Nawet jeśli nie ma ryzyka pożaru, możesz skończyć z szarym nalotem, tłustymi plamami i miejscowym przebarwieniem tynku. Najgorzej jest wtedy, gdy grill stoi zawsze w tym samym miejscu, a dym regularnie idzie w ścianę.
Jeśli zależy Ci na wygodzie, zrób stałe miejsce na grill, ale nie przy samej elewacji. Lepiej przygotować kawałek utwardzonego podłoża 2–3 m od domu niż co sezon kombinować z myciem tynku.
Błąd 2: grill pod okapem lub balkonem
Grill pod balkonem, wykuszem, zadaszeniem wejścia albo niskim okapem to słaby pomysł. Gorące powietrze nie ma gdzie uciec, dym zostaje pod konstrukcją, a tłuszczowy osad osiada tam, gdzie najtrudniej go umyć.
Przy budynkach wielorodzinnych dochodzi jeszcze regulamin wspólnoty lub spółdzielni. PSP zwraca uwagę, że grillowanie na balkonach budynków wielorodzinnych stwarza zagrożenie pożarowe, jest uciążliwe dla sąsiadów i może naruszać lokalne lub spółdzielcze przepisy.
Błąd 3: grill przy tujach, drewnie i suchych trawach
Tuje, suche trawy ozdobne, drewniany płotek, drewutnia, pergola, meble z technorattanu i skrzynia na poduszki — to wszystko powinno być odsunięte od grilla. Szczególnie przy węglu, brykiecie i otwartym płomieniu.
Jeżeli grillujesz przy ogrodzeniu, pamiętaj też o relacjach z sąsiadem. Dym lecący prosto w okna albo altanę obok potrafi zepsuć atmosferę szybciej niż przypalona kiełbasa.
Błąd 4: rozpalanie w garażu, wiacie lub pomieszczeniu
Tego nie rób. Grill nie jest sprzętem do używania w garażu, altanie bez wentylacji, zamkniętej wiacie, namiocie ani pomieszczeniu gospodarczym. Państwowa Straż Pożarna przypomina, żeby nie używać grilli w zamkniętych pomieszczeniach, bo tlenek węgla jest niewidoczny, niewyczuwalny i może być śmiertelnie niebezpieczny. CPSC również ostrzega, że węgiel podczas spalania wytwarza tlenek węgla i nie wolno używać grilla w domu, namiocie, kamperze czy innych zamkniętych miejscach.
Błąd 5: gorący popiół wysypany za domem
Popiół po grillu potrafi długo trzymać temperaturę. Nie wysypuj go pod tuje, przy kompostowniku, do plastikowego kosza ani przy elewacji. Najbezpieczniej zostawić go do pełnego wystudzenia, a potem przełożyć do metalowego pojemnika.
To drobiazg, ale bardzo ważny. W praktyce pożar częściej zaczyna się od „już zimnego” popiołu niż od spektakularnego płomienia podczas grillowania.
Czy warto robić stałe miejsce na grill przy domu?
Tak, ale nie przy samej ścianie. Dobrze zaplanowane miejsce na grill sprawia, że nie musisz za każdym razem zastanawiać się, jak daleko od elewacji ustawić grill, gdzie położyć worek z węglem i czy dym poleci w okno.
Co powinno mieć dobre miejsce na grill?
Najlepsza strefa grillowa ma:
- utwardzone, równe i niepalne podłoże,
- 2–3 m odstępu od elewacji,
- brak niskiego zadaszenia nad grillem,
- wygodne dojście z kuchni lub tarasu,
- miejsce na blat pomocniczy,
- oddalenie od suchych roślin i drewnianych konstrukcji,
- możliwość ustawienia grilla bokiem do najczęstszego kierunku wiatru,
- miejsce na gaśnicę, piasek lub metalowy pojemnik.
Nie musi to być od razu droga kuchnia ogrodowa. Czasem wystarczy kawałek kostki, stabilny stolik, skrzynia na akcesoria i sensownie wybrane miejsce, które nie kopci elewacji.
Jak nie przepłacić przy urządzaniu strefy grillowej?
Nie kupuj najpierw drogich ekranów, osłon i mat, jeśli grill i tak stoi za blisko ściany. Lepiej wydać pieniądze na:
- utwardzenie małego fragmentu ogrodu,
- prosty blat pomocniczy,
- porządną szczotkę do czyszczenia rusztu,
- metalowy pojemnik na popiół,
- pokrowiec na grill,
- gaśnicę.
Droga mata ochronna nie zastąpi odległości. Ekran za grillem też nie rozwiąże wszystkiego, jeśli dym i gorące powietrze idą pod okap dachu. Najpierw dobra lokalizacja, dopiero potem dodatki.
Krótka checklista przed rozpaleniem
Przed każdym grillowaniem przeleć tę listę:
- Czy grill stoi minimum 2 m od elewacji, a najlepiej bliżej 3 m?
- Czy za grillem nie ma rolet, drewna, plastiku, donic i suchych roślin?
- Czy nad grillem nie ma markizy, podbitki, parasola ani gałęzi?
- Czy dym będzie szedł od domu, a nie w okna?
- Czy grill stoi stabilnie?
- Czy dzieci i zwierzęta mają zachowany dystans?
- Czy masz pod ręką piasek, gaśnicę albo inny sposób reakcji?
- Czy popiół po grillowaniu trafi do metalowego pojemnika dopiero po wystudzeniu?
Jeśli na kilka punktów odpowiadasz „nie wiem” albo „raczej nie”, to znak, że miejsce trzeba poprawić przed rozpaleniem.
FAQ
Jak daleko od elewacji ustawić grill węglowy?
Najrozsądniej ustawić grill węglowy minimum 2–3 metry od elewacji. Węgiel daje iskry, dym, popiół i tłusty osad, więc nie warto stawiać go przy samej ścianie.
Czy grill gazowy może stać przy ścianie domu?
Może stać bliżej niż grill węglowy tylko wtedy, gdy pozwala na to instrukcja producenta i otoczenie jest bezpieczne. W praktyce lepiej zachować 1,5–3 metry odstępu, szczególnie przy ocieplonej elewacji, roletach i drewnianych elementach.
Czy grill elektryczny można ustawić przy elewacji?
Grill elektryczny też powinien mieć odstęp od ściany. Przyjmij minimum 1–1,5 metra, a jeśli nad nim jest zadaszenie, markiza albo okno, wybierz inne miejsce.
Czy grill może stać pod zadaszeniem tarasu?
Lepiej tego unikać, szczególnie przy grillu gazowym i węglowym. Zadaszenie może zatrzymywać gorące powietrze, dym i tłusty osad. Jeśli producent dopuszcza montaż pod zadaszeniem, muszą być spełnione warunki wentylacji, wysokości i zabezpieczenia materiałów.
Czy można grillować na balkonie w bloku?
To zależy od regulaminu wspólnoty lub spółdzielni, ale PSP wyraźnie wskazuje, że grillowanie na balkonach budynków wielorodzinnych stwarza zagrożenie pożarowe i może być uciążliwe dla sąsiadów. W praktyce lepiej tego nie robić.
Co zrobić, jeśli dym z grilla brudzi elewację?
Najpierw przestaw grill dalej od ściany i sprawdź kierunek wiatru. Potem umyj elewację zgodnie z rodzajem tynku. Nie szoruj agresywnie na sucho, bo możesz uszkodzić powierzchnię.
Czy 1 metr od elewacji wystarczy?
Czasem przy małym grillu elektrycznym może wystarczyć, ale przy grillu węglowym lub dużym gazowym to zwykle za mało. Bezpieczniej celować w 2–3 metry, zwłaszcza przy ocieplonym domu.
Czy można postawić grill przy granicy działki?
Można tylko wtedy, gdy nie powoduje to zagrożenia, zadymienia sąsiada i nie narusza przepisów ani regulaminów. Warto też pamiętać, że grillowanie w odległości mniejszej niż 100 m od granicy lasu jest co do zasady zabronione poza miejscami wyznaczonymi.
Na koniec najkrócej: jeśli masz wybór, nie ustawiaj grilla pod samą elewacją. Jak daleko od elewacji ustawić grill? Najbezpieczniej 2–3 metry od ściany domu, na stabilnym i niepalnym podłożu, z dala od podbitki, rolet, drewna, suchych roślin i zadaszenia. To nadal wygodna odległość do tarasu, a jednocześnie dużo mniejsze ryzyko brudnej elewacji, stopionych elementów i nerwowego gaszenia ognia w środku spotkania.
Źródła
- Komenda Powiatowa PSP w Lipsku – omówienie przepisów przeciwpożarowych dotyczących rozpalania ognia, popiołu, materiałów palnych i odległości od lasu.
- Komenda Powiatowa PSP w Słubicach – zasady bezpiecznego grillowania, informacja o 100 m od granicy lasu i ryzyku grillowania na balkonach.
- Komenda Miejska PSP w Szczecinie – ostrzeżenia dotyczące tlenku węgla i nieużywania grilli w zamkniętych pomieszczeniach.
- Weber – zalecana minimalna odległość grilla od materiałów łatwopalnych, także z tyłu i po bokach urządzenia.
- Broil King – instrukcje obsługi grilli gazowych i grilli do zabudowy, wymagania dotyczące lokalizacji, materiałów palnych, wentylacji i zadaszenia.
- U.S. Consumer Product Safety Commission – zalecenia bezpieczeństwa dotyczące używania grilla na zewnątrz, odległości od budynków i ryzyka tlenku węgla przy węglu drzewnym.
- National Fire Protection Association – zalecenia, aby ustawiać grill z dala od domu, balustrad, okapów i zwisających gałęzi.
